Tegenspraak tegen tunnelvisie

Mensen zijn geneigd vast te houden aan hun eigen ideeën en argumenten. Ook al kloppen die niet. En het overkomt iedereen, want tunnelvisie is menselijk. Bij onder andere de recherche en in crisiscommunicatie organiseert men al tegenspraak om tunnelvisie tegen te gaan. Tegenspraak kan ook u helpen.

Altijd gelijk?

Mensen houden vaak halstarrig vast aan hun eigen ideeën, omdat ze ervan overtuigd zijn dat ze gelijk hebben. Ook al hebben ze het niet. En zijn er goede tegenargumenten beschikbaar. Tunnelvisie dus. Het kan de beste overkomen, want tunnelvisie wordt veroorzaakt door de manier waarop ons brein werkt. Daar zijn allerlei oorzaken voor: conditionering, beperkte informatieverwerkingscapaciteit en stress, om er een aantal te noemen. Maar hoe begrijpelijk ook, het heeft wel ongewenste effecten. Want door tunnelvisie worden verkeerde paden ingeslagen, verkeerde beslissingen genomen. Soms met grote gevolgen, denk maar aan de Schiedammer parkmoord. Tunnelvisie komt voor in de rechtspraak, de wetenschap, het dagelijks leven, en ja, ook in uw organisatie. Wat is hier tegen te doen?

Laat u tegenspreken

Bewust zijn van de principes achter tunnelvisie is een goede start. Maar dat lost het probleem slechts voor een klein deel op, want de werking van het brein is maar beperkt te beïnvloeden. Wat wel goed werkt is het organiseren van tegenspraak. Dit is het bewust en gestructureerd intern toetsen van beslissingen door derden. Hun kritische vragen en tegenargumenten zorgen voor beter gefundeerde beslissingen. Zoals schrijver Aart Broek zegt: “Rails worden sterk door dwarsliggers. Organisaties ook”. Tegenspraak vindt al plaats bij grote recherche-onderzoeken en ook in de crisiscommunicatie komt tegenspraak op. Uw organisatie kan hier ook baat bij hebben.

Meer weten?

Wilt u meer over het onderwerp weten? Lees dan bijvoorbeeld ‘Waarom ik altijd gelijk heb’ door Eric Rassin, een gedragswetenschappelijke analyse van tunnelvisie. En ook ‘Dwarsliggers’ door Aart Broek, dat ingaat op tegenspraak. Of neem contact met mij op om van gedachten te wisselen hoe ik, als professionele dwarsligger (o.a. als tegenspreker van het landelijke Crisiscommunicatieteam van de politie), u kan helpen met tegenspraak.